Klimaat

Deze week heb ik twee films gezien over de gevolgen van de klimaatverandering. A life on a planet van David Attenborrough en I am Gretha van Gretha Thunberg. Allebei persoonlijke en zeer indrukwekkende verhalen. De één van een bijna honderdjarige man Attenborrough die terugkijkt op de avonturen in zijn leven en ziet hoe razendsnel de biodiversiteit achteruit gaat en de aarde onbewoonbaar wordt. De ander van een zestienjarig meisje die honderdduizenden jongeren op de been te brengen om te demonstreren tegen de klimaatveranderingen en in de VN alle wereldleiders boos toespreekt dat ze de klimaatafspraken moeten naleven. Attenborrough en Greta hebben hun eigen stijl, hun eigen toon, hun eigen persoonlijke verhaal. Maar allebei spreken ze over de 6th mass extinction die dreigt. De zesde massa-uitsterving in de geschiedenis van de aarde. Op papier zijn deze woorden niet te bevatten. Maar met hun films laten Attenborrough en Greta je beseffen hoe echt en serieus dit is. De films raken je recht in je hart. Er is geen tijd meer te verliezen. Iedereen in actie!

Sprint aardgasvrij

In 2050 moeten 7 miljoen woningen aardgasvrij zijn. Deze doelstelling heeft de overheid zich gesteld naar aanleiding van het klimaatakkoord van Parijs. Alle gemeenten zijn druk bezig om Transitievisies Warmte te maken met daarin hun plannen om dit doel te bereiken.
GIS is een handig hulpmiddel om het aardgasvrij-proces te ondersteunen. Hiermee kunnen zogenaamde “waar”-vragen worden beantwoord. Waar staan woningen die makkelijk kunnen worden geïsoleerd? Waar is aanbod van alternatieve warmtebronnen? Waar zit een oud gasnet dat kan worden vervangen?
Afgelopen week hebben we samen met enkele gemeenten, een provincie, een netbeheerder en een bewonersgroep een innovatiesprint gedaan om de kracht van GIS te verkennen. De belangrijkste vraag was hoe GIS kan helpen om bewoners mee te krijgen in het proces. Dit is namelijk cruciaal. Bewoners zullen waarschijnlijk flink moeten (mee) investeren en hoe motiveer je ze hiervoor.
We hebben allerlei apps gemaakt om inzicht te krijgen in initiatieven in de wijk, om data te delen, om te bepalen waar veel enthousiasme is in de wijken. In deze sprintweek hebben we heel veel gerealiseerd.
Het echte aardgasvrij maken zal een stuk langer duren.

Transformatie

De Eindbazen spraken met Jan Rotmans. Rotmans is hoogleraar Transitiekunde aan de Erasmus Universiteit en pionier op het gebied van klimaatverandering. Hij vertelt hoe hij al 30 jaar waarschuwt voor de gevolgen van klimaatverandering en overal en altijd op weerstand stuit. Maar weerstand is goed, want dan komt er iets in beweging.
Verontrustend is dat al zijn modellen over de gevolgen van klimaatverandering tot nu toe uitkomen, alleen veel sneller dan hij verwachtte. In 2100 is de zeespiegel zo’n 3 meter gestegen. We zullen hier in Nederland wel een oplossing voor vinden, maar hoe moet het met al die delta’s in de niet-westerse wereld?
Rotmans heeft een theorie ontwikkeld over hoe transities zich voltrekken. Eerst heb je de gedreven koplopers die het anders willen, dan heb je de verbinders die kunnen uitleggen wat koplopers doen, tenslotte heb je de kantelaars die de massa kunnen leiden in de verandering.
Rond klimaat zou ik graag bij de koplopers, verbinders of kantelaars horen, maar ik hoor gewoon bij de massa. Gelukkig komt de massa nu langzamerhand wel in beweging. Dat geeft hoop. Als we tenminste nog genoeg tijd hebben.
Het nieuwste transitie-onderzoek van Rotmans gaat niet over de opbouwfase naar het nieuwe, maar juist over de afbraakfase van oude. Hoe gaat het straks met de Shell’s en BP’s van de wereld? We gaan het volgen.

Canvas

Waar denk je aan bij het horen van het woord canvas? Een schildersdoek? Een TV-zender? Gordijnstof? Allemaal goed.
Ik denk zelf sinds een tijdje aan Business Model Canvas. Een methodiek om op één vel papier een heel businessplan te schrijven. Lekker snel en overzichtelijk.
Er blijken nog meer van dat soort canvasmethodieken te zijn. Je hebt de Project Canvas, het Programma Canvas, het Canvas Omgevingsmanagement. En nu ook de Opgave In Kaart Canvas. Een zelfbedachte canvas om de informatiebehoefte van stakeholders bij maatschappelijke opgaven in beeld te brengen. Hè? Ja, de naam kan nog beter en de methodiek eigenlijk ook, maar het werkt wel. In twee uur tijd heb je voor een aanpak als de energietransitie een eerste inzicht in welke informatie betrokkenen op welk moment nodig hebben. Reuzehandig en goed voor de teamspirit. Dat laatste is misschien nog wel belangrijker dan inzicht in de informatiebehoefte. Een maatschappelijke opgave kan je namelijk alleen maar in nauwe samenwerking met anderen oppakken.

Klimaatdemonstratie

Mijn zoon heeft gisteren meegedaan aan de grote klimaatdemonstratie in Den Haag. Hij verzekerde mij dat het geen spijbelen was. De school stond achter de actie. In de aanloop naar donderdag was de opwinding groot. Het was de eerste demonstratie van mijn zoon en hij hoopte stiekem op relletjes. Ik niet. Ik moest weer denken aan de demonstraties waar ik in een ver verleden aan mee heb gedaan voor een betere studiefinanciering. Toen waren er echte rellen. Ik herinner me dat ik in een lantaarnpaal was geklommen om niet onder de voet gelopen te worden door galopperende ME-paarden. Doodeng.
Gelukkig is de demonstratie gisteren vreedzaam verlopen.
In een reactie zei Mark Rutte dat de demonstrerende scholieren onmogelijk meer konden vragen dan de regering nu al doet. Tja, dat wil je als demonstrant natuurlijk niet horen. Mijn zoon was ook nog even in de Tweede Kamer en had daar Rutte alleen maar op zijn telefoon zien spelen tijdens het debat. Het demonstreren was cool, maar de indruk die mijn zoon van de politiek heeft gekregen was nog niet zo positief.