Koud

Het is koud in Nederland. Vanmorgen was het -8 graden.
De meningen zijn verdeeld over of dit leuk is of niet. Sommige mensen vinden de kou geweldig en verheugen zich op schaatsen dit weekend. De Elfstedentocht wordt toch altijd in februari gereden? Er zijn ook mensen die mopperen en verlangen naar het voorjaar. Zij spellen de folders met zonnige vakantiebestemmingen.
Ik hoor zelf meer bij die laatste groep. Dat komt vast door mijn ijskoude slaapkamer waarvan het raam niet goed sluit. De verwarming doen wij nooit aan, want dat is natuurlijk niet gezond.
Deze week vond mevrouw Di Basi het genoeg en de mobiele termostaat ging mee naar bed. We begonnen de nacht  met 15 graden. Na een paar uur slapen werd ik echter wakker van de warmte. De termostaat ging naar 11 graden. Dit herhaalde zich nog twee keer en uiteindelijk was het vanochtend 6 graden. Komende nacht liever een koude slaapkamer dan iedere keer wakker door de warmte en de temperatuur aanpassen.

De spiegel van de kapper

Het Mooc-platform Coursera biedt opleidingen van de beste universiteiten van de wereld. Daar hoort ook het Boston Berklee College of Music bij. Ik volgde hun cursus Song Writing. Ik wilde graag leren wat een liedje een goed liedje maakt.
Ik heb van alles geleerd over ritme, rijm, stijl en structuur. Een goed liedje zet de luisteraar zo nu en dan op het verkeerde been.
Het leuke van Coursera is dat cursisten elkaars opdrachten nakijken. Ik had een liedje gemaakt over een jongen en meisje bij een kapperzaak en de vonk die tussen hen overslaat via de kappersspiegel. Ik was best trots op het liedje, maar het commentaar van de groep was niet enthousiast. Er zat onvoldoende spanning in. Jammer.
Gelukkig wilde mijn goede viend en liedjesschrijver Herman Erbé helpen. Hij voegde het laatste couplet toe. Dit maakte het liedje af. Wat vind jij? Ik heb ook muziek gemaakt onder de tekst, maar kan zelf niet echt zingen. Wil er iemand dit liedje opnemen met mij?

Nee zeggen

We kregen een vergaderverzoek voor een bijeenkomst op korte termijn die de nodige voorbereiding zou vragen. De organisator hechtte veel belang aan de afspraak en legde de nodige druk op. De bijeenkomst kwam echter niemand van de genodigden goed uit. De mensen reageerden verschillend.
De eerste groep ging meteen schuiven in de agenda om de uitnodiging toch te kunnen accepteren. Daar hoorde ik bij.
De tweede groep weigerde de afspraak zonder verdere uitleg.
De derde groep gaf aan niet bij de bijeenkomst te kunnen zijn, maar legde uitgebreid het excuus uit. Welke afspraak ze op hetzelfde moment hadden staan en dat ze die onmogelijk konden verschuiven of afzeggen.
De laatste groep wees het vergaderverzoek af op een van de eerdergenoemde manieren, maar deed iets extra’s. Ze boden in hun ogen passende hulp aan die henzelf minimale inspanning zou kosten. Ik vond dit een charmante reactie.

Verschillende schoenen

Iedere maandagochtend begint de werkweek met een vroeg teamoverleg. Om op tijd te zijn, sta ik om half zes op. Vanmorgen was ik me verslapen.
Wat moest ik doen? Opschieten en misschien mijn trein halen of rustig wakker worden en telefonisch mee vergaderen. Ik besloot het laatste. Maar ongemerkt ging ik in de versnelling. Ik wilde het halen.
Pas op kantoor zag ik dat ik twee verschillende schoenen aan had. Een bruine en een zwarte. Te gehaast geweest die ochtend.
Wat zouden de mensen wel niet denken? Het leek me het beste om net te doen alsof er niets aan de hand was. Na drie overleggen had nog niemand het opgemerkt. Maar het voelde erg ongemakkelijk. ’s Middags kon ik me niet meer beheersen en vertelde over mijn verschillende schoenen. En ja hoor, de eerste reactie was “ik dacht al”. Ik ging maar hard lachen. Wat mijn collega “al dacht”, heb ik niet gevraagd.

Worden wie je bent

Het motto van de Vrije School is worden wie je bent. Ik gun mijn kinderen niets liever dan dat, dus de keuze voor de middelbare school was zes jaar geleden snel gemaakt. Stilletjes hoopte ik zelf ook nog wat te leren over wie ik ben.
De school heeft de belofte aardig waargemaakt. Met een lesprogramma voor hoofd, hart en handen zijn de kinderen begeleid in hun ontwikkeling van puber naar jong volwassene. Hoogtepunt was de Parcivalperiode, waarin de kinderen op zoek gingen naar hun eigen graal. Een echte vuurproef markeerde de stap naar volwassenheid.
Afgelopen week hebben de twaalfdeklassers hun eindwerkstuk gepresenteerd. Onderwerpen als ontwikkelingssamenwerking, ademhaling en het onderwijssysteem werden afgewisseld met muziek en schilderijen. De leerlingen vertelden hun verhaal als ervaren Tedsprekers: persoonlijk, zelfverzekerd en met passie. Op een enkeling na waren ze heel duidelijk over hun doel na school. Het zou zo maar kunnen dat ze zijn geworden wie ze zijn.

150 woorden maximaal

Schrijven is leuk. Ik geniet van het creatieproces en het geven van woorden aan gedachten. Een wit vel papier dat zich langzaam vult met zwarte letters, vind ik prachtig. In tegenstelling tot veel collega’s heb ik ook echt lol in het schrijven van offertes.
Al jaren houd ik een dagboek bij. Veel tekst over mezelf, voor mezelf. Het schrijven voor een ander stelt andere eisen. Het gaat om communicatie en vraagt structuur en focus op leesplezier. Dit wil ik graag verder ontwikkelen en daarom ben ik de blog 150max begonnen. Ik heb mezelf de 150 woordengrens opgelegd om het voor jou aantrekkelijk te houden, maar ook om me tot de kern van de tekst te beperken. Dit valt nog niet mee. Wat is de kern en wat is overbodig? Wat is leuk om te vertellen en wat niet? Ik ga er mee aan de slag. Als je feedback voor me hebt, dan hoor ik het graag.

150 woorden

“Hou een dagboek bij”, zei een directeur eens tegen mij toen ik een nieuwe baan kreeg als afdelingsmanager. “Je gaat zoveel nieuwe dingen leren en ervaren, die wil je niet vergeten. Het is leuk om daar later nog eens op terug te kijken. Bovendien helpt een dagboek te reflecteren en te relativeren. Dit is heel waardevol als je een spannende nieuwe functie krijgt.”
“Hou een dagboek bij”, zeg ik tegen mijn kinderen als ze een nieuwe opleiding starten of nieuwe werk krijgen. “Voor je het weet is alles normaal en ben je vergeten hoe verwonderd je was en hoeveel je hebt geleerd en overwonnen.”
Ik denk niet dat mijn kinderen mijn advies ooit hebben opgevolgd. Ook zelf ben ik toen geen dagboek begonnen.
Later wel. Toen ik op het spoor kwam van Natali Goldman en haar boek Writing down the bownes. Ik werd een fanatieke dagboekschrijver. Het schrijven ging echter vaker over mijn persoonlijke leven, dan over het werk. Op een gegeven moment ben ik ook een blog gestart: 150Max. In navolging van de voetnoten van Arnon Grunberg in de Volkskrant schreef ik tekstjes in niet meer dan 150 woorden. Deze beperking van het aantal woorden stimuleert de creativiteit. Bovendien schrijft het sneller en leest het sneller. Dat is ook voor jou als lezer aantrekkelijk.
Ik voel dat de tijd gekomen is om het advies van mijn oude directeur op te volgen. Leuk werken en lekker schrijven combineren in deze blog.
Misschien is het ook voor jou interessant. Daarom maak ik mijn tekstjes publiek. Dit betekent wel dat ik geen namen van mensen en organisaties kan noemen. Maar dat doet hopelijk niets af aan de inhoud van de blog.
Leuk dat je op deze blog beland bent.
Ik wens je veel leesplezier!

Di Basi Methode

Samen succesvolle oplossingen ontwerpen en ontwikkelen waar mensen echt wat aan hebben, dat geeft energie. Of het nu gaat om een gezondheidsapp, een campagne voor een goed doel, een performancedashboard of een kledingmerk, de eerste voorwaarde voor succes is de gebruiker centraal stellen. En dat is precies waar het bij methoden volgens Design Thinking, Lean Startup en Agile werken om gaat. Onderzoeken wat gebruikers en klanten nodig hebben en daar snel op reageren. Andere kenmerken van deze methoden zijn: leren door te doen, leren door fouten maken, werken in interdisciplinaire teams en in korte iteraties tot concrete, bruikbare resultaten (prototypes) komen die kunnen worden getest. Deze methoden zijn vooral handig als er veel onzekere factoren zijn. Zowel wat betreft de gebruikers, als wat betreft de mogelijke oplossing.
Alexander Cowan heeft een inspirerende cursus gemaakt voor Coursera, waarin de drie methoden in samenhang en vanuit de praktijk worden onderwezen. Hij combineert de verschillende stappen van deze methoden in wat hij noemt het Venture Design Process. Ik heb dit proces vertaalt naar het Nederlands en de stappen wat beter laten aansluiten op de theorieën van Design Thinking en Lean Startup. Dit leidt tot een aanpak die zeer bruikbaar is voor het bedenken, vormgeven en uitrollen van oplossingen.

Het proces start met een idee en eindigt met een oplossing die de meeste waarde toevoegt voor de klant of gebruiker. Hieronder de zeven stappen die daar tussen liggen:

  1. Inleven in een Persona en zoveel mogelijk karakteristieken benoemen om te borgen dat de oplossing zo goed mogelijk gaat aansluiten op de doelgroep.
  2. Begrijpen van de problemen, uitdagingen en behoeften van deze Persona en vervolgens het probleem kiezen waarmee je een oplossing voor wilt ontwikkelen.
  3. Genereren van ideeën en oplossingen voor het probleem van de Persona en hieruit het idee selecteren wat hierop het beste antwoord is.
  4. Maken van een prototype die de kern van de oplossing raakt.
  5. Definiëren en uitvoeren van experimenten om het prototype te testen.
  6. Leren van de experimenten en besluiten of het prototype beter of anders moet of dat het tijd is voor de echte uitrol.
  7. Uitrollen van het product, inclusief marketing, verkoop en implementatie.

In de Coursera cursus van Alexander Cowan worden de verschillende eigenschappen van Design Thinking, Lean Startup en Agile werken met elkaar gecombineerd. In onderstaand figuur worden deze kenmerken op een rijtje gezet.

Bij Design Thinking staan creativiteit, empathie en verbeelding voorop. Lean Startup heeft veel meer een wetenschappelijke insteek met als doel het creëren van zoveel mogelijk waarde met zo weinig mogelijk verspilling. Agile gaat veel meer in op de intensieve manier van samenwerken in korte sprints met afgebakende resultaten. Essentieel is dat je niet vanuit een ivoren toren naar eigen inzicht een compleet product maakt en dan maar hoopt dat iemand daar op zit te wachten, maar dat je door het creëren en testen van prototypes de oplossing vindt die echt aansluit op de gebruikers en klanten.
Er zijn boeken en websites vol geschreven over deze theorieën en de bijbehorende werkvormen. Je vindt al snel handvatten om aan de slag te gaan. Mijn advies is gewoon beginnen en leren door te doen. Laat het me weten als je vragen hebt.

Stickeren voor profielwerkstuk

Toen ik laatst in een vergadering voorstelde te gaan stickeren om alle individuele ideeën te verzamelen, werd dat met scepsis ontvangen. Stickeren was zo ouderwets, dat deden we niet meer.
Nu lees ik inderdaad op Wikipedia dat de Post-its al in de jaren ’60 van de vorige eeuw zijn uitgevonden (per toeval eigenlijk, niets Lean Startup) en dat ze in de jaren ’80 een hit werden. Maar Post-its zijn nog steeds een veel gebruikt hulpmiddel bij workshops, project startups en het agile werken. Wel is het zo dat de digitale Post-it steeds meer zijn intrede doet.

Afgelopen weekend heb ik de kracht van stickeren weer eens ervaren in huiselijke kring. Mijn dochter zat helemaal vast bij het kiezen van een onderwerp voor haar profielwerkstuk wat ze in de laatste klas van de Havo moet maken. Ze had allerlei onderwerpen in haar hoofd, maar wat was nu echt interessant en leuk? Waar wilde ze straks al die tijd in steken? En wat was een onderwerp waarbij ze iets zou kunnen bestuderen (theorie), maar ook iets maken (praktijk)?
Stickeren bood uitkomst.

Samen hebben we in tien minuten alle onderwerpen die leuk zouden kunnen zijn op Post-it’s geschreven. Vervolgens hebben we op het raam een schaal gemaakt van Min naar Plus, van minder leuk naar heel leuk. En toen zijn we gaan stickeren. Steeds stelde ik haar weer de vraag: vind je dit ene onderwerp leuker dan het andere? Er werden heel wat stickers geschoven en uiteindelijk bleven er twee hoofdonderwerpen over aan de Plus-kant waar ze geen keus tussen kon maken: mode en dans. Twee clusters van stickers met allerlei deelvragen over deze onderwerpen. Om tussen mode en dans een keus te maken, hebben we weer een schaal gemaakt van Min naar Plus, maar nu voor de combinatie Theorie-Praktijk. Voor zowel dans als mode had ze een theoretisch gedeelte (voor dans de betekenis van inheemse dansen en voor mode het productieproces van modestoffen) en een praktisch gedeelte (voor dans een choreografie maken en voor mode een kledinglijn maken). Uiteindelijk waren de meeste ‘mode’-stickers aan de Plus-kant geplakt en werd mode het onderwerp. Om precies te zijn: wat is de geschiedenis van Vlisco, hoe is het productie- en verkoopproces binnen dit bedrijf en is het mogelijk om met de Vlisco-stoffen kleding voor jongeren te ontwerpen?

 

De ochtendroutine voor een lekker leven

Een bewuste routine
Iedereen begint de ochtend wel met bepaalde routines en gewoonten: het nemen van een warme douche, het drinken van een kop koffie of het geven van een kus aan je geliefde.
Sommige routines doen we heel bewust, andere op de automatische piloot. Sommige routines hebben een heilzame werking, andere zorgen voor een ochtendhumeur, spanning of zijn ronduit ongezond. Hoeveel mensen pakken niet zodra ze wakker zijn hun smartphone om hun laatste berichten te checken? Of starten de dag met de piekergedachten waarmee ze de avond er voor zijn gaan slapen? Of steken meteen een sigaret op?

De afgelopen twintig jaar heb ik ervaren dat het hebben van aantal gezonde ochtendroutines een belangrijke invloed heeft op hoe ik me overdag voel. Ze hebben mij een fitter, blijer en bewuster mens gemaakt. Op basis van tips en oefeningen uit allerlei cursussen en boeken heb ik het zogenaamde Tsi Ochtendritueel samengesteld. Een ochtendritueel met drie stappen die ik iedere ochtend probeer te doen. De stappen zijn: activatie, meditatie en creatie.

De ochtend begint met de activatie, een serie fysieke oefeningen, waarmee ik mijn lichaam in beweging zet en echt wakker en fit word. Aansluitend brengt een korte meditatie mijn geest tot rust en zorgt voor ontspanning. Met creatie zet ik mijn handen aan het werk in de morning pages om de woorden te schrijven die op dit moment opkomen.

Tsi
Ik noem mijn ochtendroutine Tsi, de eindklank van de drie activiteiten. Woorden met “tsie” staan voor actie. Een toepasselijke betekenis, het Tsi Ochtendritueel is immers een actieve bezigheid met een prachtig resultaat! Het woord Tsi heeft daarnaast een nauwe relatie met het woord Chi of Qi, een fundamenteel concept uit de Chinese cultuur. Chi staat voor adem, levenskracht of spirituele energie. Ook dit past helemaal bij mijn Tsi Ochtendritueel.

Het Tsi Ochtendritueel kost dagelijks zo’n 30 minuten. Best een lange tijd voor een normale ochtend. Het vereist discipline en volharding om het elke dag te doen. Maar de beloning is groot. Als je het Tsi Ochtendritueel geconcentreerd en bewust uitvoert, is het een fijne bezigheid. Al de eerste dagen merk je dat je meer energie hebt. Doe je het ritueel voor een langere tijd, dan voel je je steeds bewuster, gezonder en gelukkiger. Een aanrader.

De geschiedenis van mijn ochtendritueel
Ik weet nog goed dat ik voor het eerst in aanraking kwam met een ochtendritueel. Het was tijdens een managementtraining. Vier dagen lang in een saai hotel praten over organisatieverandering en het motiveren van mensen. Interessant, maar doodvermoeiend. Op de derde dag deed de docent iets ongewoons. Het energieniveau van de groep was tot het nulpunt gedaald. We leerden weliswaar hoe we onze medewerkers konden motiveren, maar de motivatie voor de training was praktisch weg. Hoog tijd om in te grijpen. Alle stoelen gingen aan de kant en we moesten een plekje zoeken waar we vrij konden bewegen. We leerden De Vijf Tibetanen. Vijf oefeningen die monniken in de Himalaya elke ochtend na het opstaan eenentwintig keer doen om vitaal te blijven. Het verhaal gaat dat de monniken hierdoor ouder dan 100 jaar kunnen worden. De hilariteit in onze trainingsgroep was groot. Daar lagen we op de grond te puffen in onze nette kleren. Maar het effect was geweldig. Vrolijk hebben we de rest van de managementtraining afgemaakt. Ik was zo blij met de vijf oefeningen, dat ik ze na de training elke ochtend ben blijven doen. In de loop van de jaren kwamen er de nodige oefeningen bij, maar de Tibetanen zijn nog steeds een belangrijk onderdeel van het Tsi Ochtendritueel.
Een tijd lang bestond mijn ochtendritueel alleen uit De Vijf Tibetanen. Maar dit bleek niet genoeg. Fysieke oefeningen maakten mij weliswaar fitter, maar ik had vaak last van ongewenste spanning. Mijn grootste probleem was dat mijn hoofd nooit eens stopte met werken en denken. ’s Ochtends startte mijn hoofd vaak met de gedachten waarmee ik de avond daarvoor was gaan slapen. Het was tijd om iets aan mijn ochtendritueel toe te voegen: meditatie. In verschillende cursussen en workshops leerde ik dat meditatie een oefening is in gewaarzijn en concentratie: je gedachten bewust volgen of ze heel gericht focussen op één onderwerp. Ik koos er voor om dagelijks minimaal tien minuten lang geconcentreerd in en uit te ademen. Behalve dat dit rust en ruimte gaf in mijn hoofd, maakte ik in mijn meditaties kennis met nieuwe werelden. Mijn binnenwereld, maar ook andere werelden met wonderlijke avonturen en boodschappen. Inzicht en inspiratie waren het gevolg.
Het ochtendritueel kreeg nog meer vorm toen ik startte met het morgenschrift. Na de dagelijkse activatie en meditatie zette ik mijzelf aan tafel om in maximaal tien minuten alles op te schrijven wat er in mijn hoofd opkwam, de creatie. Gebeurtenissen, gedachten, rare ingevingen, het maakte niet uit. Ik had gelezen dat een morgenschrift de creativiteit van mensen tot bloei laat komen. Het zou me niets verbazen als dit klopt. Bewijzen kan ik het niet, maar het lijkt er op dat ik mij creatiever voel.

Ik voel me zeker fitter door deze ochtendroutine en kan het iedereen aanraden.
Heb je ook zin in Tsi en heb je nog vragen over de specifieke invulling? Stuur me een berichtje.